12 сааттык эмгек үчүн 1000 сом: Кыргызстандагы студенттердин жашоо шарттары жана киреше табуу мүмкүнчүлүктөрү

EasyTap платформасы жүргүзгөн изилдөөгө ылайык, иштеген студенттердин 76%ы эмгек акынын деңгээлин адилетсиз деп баалашат, ал эми ар бир төртүнчү респондент учурда карыздык милдеттенмелерди аткарууда.

EasyTap жумуш платформасы Кыргызстанда убактылуу иш тажрыйбасы бар 227 жаш жаран арасында сурамжылоо жүргүзгөн. Сурамжылоо 2026-жылдын март айында кыргыз жана орус тилдеринде өткөрүлгөн. Анын жыйынтыктары “студенттик кошумча иш” тууралуу кеңири таралган түшүнүктөн айырмаланган реалдуу көрүнүштү чагылдырат.

Бул кошумча иш эмес — негизги жашоо булагы

Сурамжылоого катышкандардын 89%ы 18–24 жаш курактагы жарандар, алардын 80%ы билим алууда (анын ичинен 70%ы жогорку окуу жайлардын студенттери).

Ошол эле учурда респонденттердин 47%ы үчүн кошумча иш негизги киреше булагы болуп саналат.

Респонденттердин 88%ы тапкан каражатын тамак-ашка жана күнүмдүк керектөөлөргө жумшаса, 42%ы турак жай жана транспорт чыгымдарына, ал эми 24%ы насыяларды жана карыздарды төлөөгө багыттайт.

Жыйнакка 16% гана каражат бөлсө, көңүл ачууга 14%ы гана сарптайт. Бул көрсөткүчтөр студенттик жашоодо эс алуу мүмкүнчүлүктөрү чектелүү экенин көрсөтөт.

Негизги көйгөй — эмгек акынын төмөндүгү

Сурамжылоого катышкандардын 76%ы эмгек акынын төмөн деңгээлин негизги көйгөй катары белгилешкен.

Ачык жооптордо респонденттер төмөнкүдөй мисалдарды келтиришкен:

— 12 сааттык иш үчүн 700–1000 сом

— саатына 120–150 сом өлчөмүндө төлөм

Айрым учурларда кызматкерлер келишилген кызмат ордуна эмес, башка иштерге тартылары, ошондой эле иштеген сааттары толук эсептелбей калганы белгиленген.

“Эмнени өзгөрткүңүз келет?” деген суроого респонденттердин 43%ы эмгек акыны жогорулатуу зарылдыгын белгилешкен.

‍

Аялдардын абалы жана тынчсыздануусу

Аял респонденттердин 51%ы кошумча ишти негизги киреше булагы катары карашат (эркектерде бул көрсөткүч 39%).

Ошол эле учурда аялдардын 38%ы каржылык абалына байланыштуу тынчсыздануусун билдирсе, эркектерде бул көрсөткүч 23%ды түзөт.

Аялдар жумуш ордундагы сый мамилеге көбүрөөк маани беришет (54% жана 42%), ошондой эле ашыкча жумуш жүктөмүнө байланыштуу нааразычылыктар эки эсе жогору.

‍

Тилдик өзгөчөлүктөргө жараша айырмачылыктар

Сурамжылоо эки тилде жүргүзүлгөндүктөн, тилдик өзгөчөлүктөргө байланыштуу айырмачылыктар да аныкталган.

Орус тилинде жооп берген респонденттердин 71%ы үчүн кошумча иш негизги киреше булагы болуп саналат (54%) жана алардын негизги тандоо критерийи эмгек акы болуп эсептелет.

Кыргыз тилинде жооп бергендер (29%) кошумча ишти көбүнчө убактылуу катары кабыл алышат (46%), жумуш графигинин ыңгайлуулугуна артыкчылык беришет жана өзүнө болгон ишеним деңгээли жогору.

Бул айырмачылыктар аймактык, экономикалык жана маданий факторлор менен байланыштуу болушу мүмкүн.

‍

Алар эмнени каалашат — жана эмнеге даяр

Респонденттердин 47%ы кирешеси көбөйгөн учурда билим алууга жана жеке өнүгүүгө көбүрөөк көңүл бурарын билдиришкен.

42%ы окуу менен жумуштун ортосунда тең салмактуулукту сактоону каалашат, 38%ы окууну биринчи орунга коёт. Болгону 12%ы жумушту билим алуудан жогору коёт.

‍

EasyTap — Кыргызстан, Казакстан жана Өзбекстан аймагында иш алып барган, жумуш берүүчүлөр менен аткаруучуларды байланыштырган платформа.

‍